Eén taal, toch veel verschillen
België en Nederland hebben veel gemeen. Beide landen spreken Nederlands. Toch betekent dat niet dat iedere zin aan beide kanten van de grens hetzelfde klinkt.
Integendeel. Sommige woorden hebben in België een andere betekenis dan in Nederland. Daarnaast bestaan er verschillen in uitspraak, gewoonten en uitdrukkingen. Daardoor kan een eenvoudig gesprek soms onverwacht grappig worden.
EOTC.be besteedt aandacht aan cultuur, reizen en taal. Een eerder artikel over de taalverschillen tussen Nederland en Vlaanderen laat bijvoorbeeld zien hoeveel verwarring één woord kan veroorzaken.
Daarom is het interessant om enkele opvallende voorbeelden te bekijken.
Het woord ‘lopen’
Een bekend voorbeeld is het woord ‘lopen’.
In Vlaanderen betekent lopen meestal rennen of hardlopen. Wanneer een Vlaming zegt dat hij gaat lopen, bedoelt hij dus vaak dat hij gaat joggen.
In Nederland heeft het woord echter een andere betekenis. Daar betekent lopen meestal wandelen.
Dat verschil lijkt klein. Toch kan het tijdens een gesprek voor verwarring zorgen. Stel dat iemand uit Vlaanderen vraagt of je morgen wilt gaan lopen. Een Nederlander kan dan rustig zijn wandelschoenen aantrekken. De Vlaming verwacht misschien juist sportschoenen.
Dus één woord kan al voor een grappige situatie zorgen.
‘Kleedje’ is niet overal hetzelfde
Ook het woord ‘kleedje’ zorgt regelmatig voor verwarring.
In België kan een kleedje een jurk betekenen. In Nederland wordt met een kleedje eerder een klein vloerkleed of tapijt bedoeld.
Wanneer een Vlaamse vrouw zegt dat ze een mooi kleedje heeft gekocht, denkt een Nederlander dus mogelijk aan een vloerkleed.
Omgekeerd kan een Belg zich afvragen waarom iemand een jurk met de woonkamer associeert.
Daarom is context belangrijk. Bovendien laat dit voorbeeld goed zien hoe taal door de jaren heen verschillende betekenissen kan krijgen.
Wat betekent ‘schoon’?
Nog een interessant woord is ‘schoon’.
In België wordt het woord vaak gebruikt om iets moois of aantrekkelijks te beschrijven. Een Belg kan bijvoorbeeld zeggen dat een huis schoon is. Daarmee kan hij bedoelen dat het huis mooi is.
In Nederland betekent schoon vooral netjes of goed gereinigd.
Een ‘schoon huis’ heeft daar dus vooral betrekking op hygiëne.
Dat lijkt misschien een klein verschil. Toch kan het in gesprekken voor een vreemde interpretatie zorgen.
Pas op met ‘poepen’
Sommige taalverschillen zijn nog opvallender.
Het woord ‘poepen’ heeft in België en Nederland namelijk een heel andere betekenis. In Vlaanderen verwijst het woord naar seks. In Nederland wordt het vooral gebruikt voor naar het toilet gaan.
Daarom is het verstandig om dit woord zorgvuldig te gebruiken wanneer je met iemand uit het buurland praat.
Een zin die in Nederland volkomen normaal klinkt, kan in België namelijk een heel andere reactie oproepen.
Juist zulke voorbeelden maken taalverschillen interessant. Ze tonen bovendien aan dat woorden niet alleen een woordenboekbetekenis hebben. Ook cultuur speelt een grote rol.
‘Straks’ duurt niet overal even lang
Ook tijdsaanduidingen kunnen verschillen.
Het woord ‘straks’ bestaat natuurlijk in beide landen. Toch kan de betekenis verschillen.
Een Nederlander gebruikt ‘straks’ vaak voor iets dat over enkele minuten gebeurt. In Vlaanderen kan ‘straks’ ook verwijzen naar een moment dat pas over enkele uren plaatsvindt.
Een afspraak maken met alleen het woord ‘straks’ is daarom niet altijd verstandig.
Geef liever een duidelijk tijdstip. Zo voorkom je onnodige verwarring.
Voormiddag en namiddag
Ook de indeling van de dag verschilt.
In Vlaanderen worden de woorden ‘voormiddag’ en ‘namiddag’ veel gebruikt. In Nederland zijn ‘ochtend’ en ‘middag’ gebruikelijker.
Daardoor kan een afspraak over de voormiddag voor Nederlanders soms onduidelijk zijn.
Bovendien kan de interpretatie van een tijdsafspraak verschillen. Daarom is het handig om bij belangrijke afspraken een concreet uur te noemen.
Dat geldt vooral voor zakelijke gesprekken, reizen en afspraken over de grens.
‘Weerhouden’ kan zelfs op het werk voor verwarring zorgen
Een bijzonder voorbeeld is het woord ‘weerhouden’.
In België kan iemand zeggen dat een sollicitatie werd weerhouden. Daarmee wordt bedoeld dat de kandidaat of sollicitatie in aanmerking wordt genomen.
In Nederland kan ‘weerhouden’ juist betekenen dat iemand wordt tegengehouden of ergens van wordt afgehouden.
Bij een sollicitatie kan dat verschil dus behoorlijk belangrijk zijn.
Een Belg die zegt dat zijn kandidatuur werd weerhouden, kan daarmee goed nieuws bedoelen. Een Nederlander kan de zin juist negatiever interpreteren.
Ook alledaagse woorden verschillen
De verschillen stoppen niet bij werk en afspraken.
Neem bijvoorbeeld het woord ‘tas’. In België kan een tas zowel een draagtas als een drinkbeker betekenen. In Nederland verwijst een tas vooral naar iets waarin je spullen meeneemt.
Ook het woord ‘pompwagen’ heeft verschillende betekenissen. In België kan het verwijzen naar een brandweerwagen. In Nederland wordt het woord gebruikt voor een hulpmiddel waarmee pallets worden verplaatst.
Dit soort verschillen ontstaan meestal niet zomaar. Taal ontwikkelt zich namelijk voortdurend. Regio, geschiedenis en dagelijks gebruik hebben allemaal invloed.
Waarom deze verschillen interessant zijn
Taal is meer dan communicatie. Het vertelt ook iets over cultuur.
België en Nederland liggen dicht bij elkaar. Toch hebben beide landen hun eigen geschiedenis en gewoonten. Dat zie je terug in de taal.
Daarnaast veranderen woorden voortdurend. Sommige uitdrukkingen verdwijnen langzaam. Andere krijgen juist een nieuwe betekenis.
Daarom is taal nooit helemaal stilstaand.
Wie regelmatig tussen België en Nederland reist, merkt deze verschillen waarschijnlijk snel op. Ook voor studenten, werknemers en gezinnen die over de grens wonen, kan kennis van deze woorden handig zijn.
Leer de taal van je buren
Je hoeft natuurlijk niet ieder Vlaams of Nederlands woord uit je hoofd te kennen. Toch kan een beetje kennis veel misverstanden voorkomen.
Vraag gerust wat iemand bedoelt wanneer een woord vreemd klinkt. Bovendien is het vaak leuk om verschillen te vergelijken.
EOTC.be behandelt naast taal ook onderwerpen over cultuur en reizen. Zo sluit taal mooi aan bij de bredere ontdekking van België en andere landen.
Kortom, België en Nederland delen dezelfde taal, maar niet altijd dezelfde betekenis. Juist daardoor ontstaan interessante verschillen. Een woord als ‘lopen’, ‘kleedje’ of ‘straks’ kan al genoeg zijn voor een verrassend gesprek.
Dus wanneer je de volgende keer met iemand uit het buurland praat, luister dan goed. Misschien ontdek je dat jullie dezelfde taal spreken, maar toch niet helemaal hetzelfde bedoelen.
